1.4541 to austenityczna stal nierdzewna typu 18/10, stabilizowana tytanem. Jej nazwa wg EN to X6CrNiTi18-10, a odpowiednik amerykański to AISI 321. W Polsce wciąż często używa się starego oznaczenia H18N10T. To jedna z najczęściej stosowanych stali do konstrukcji spawanych i elementów pracujących w podwyższonej temperaturze.
1.4541 – co to za stal?
Pod względem składu to „304 z tytanem”: ok. 18% chromu i 10% niklu, bez molibdenu. Tytan wiąże węgiel, dzięki czemu po spawaniu stal nie traci odporności na korozję międzykrystaliczną i nie wymaga wyżarzania. Stal 1.4541 jest nierdzewna, ale nie należy do stali kwasoodpornych w ścisłym znaczeniu – w środowiskach z chlorkami i kwasami lepiej sprawdzają się gatunki z molibdenem (316L, 316Ti).
Skład chemiczny stali 1.4541
| Pierwiastek | Zawartość [%] |
|---|---|
| C (węgiel) | ≤ 0,08 |
| Cr (chrom) | 17,0 – 19,0 |
| Ni (nikiel) | 9,0 – 12,0 |
| Ti (tytan) | 5 × C – 0,70 |
| Mn (mangan) | ≤ 2,0 |
| Si (krzem) | ≤ 1,0 |
Odpowiedniki stali 1.4541
- AISI: 321 (wersja na wysoką temperaturę: 321H / 1.4878)
- UNS: S32100
- EN (nazwa): X6CrNiTi18-10
- PN (dawna polska norma): 0H18N10T / H18N10T
- GOST: 08Ch18N10T (08X18H10T), w praktyce zamiennie z 12X18H10T
W ofercie wiele produktów ma podwójne oznaczenie 1.4541 / 1.4878 (321 / 321H) – materiał spełnia wtedy wymagania obu gatunków.
Właściwości
- dobra odporność na korozję atmosferyczną i w wodzie słodkiej,
- odporność na korozję międzykrystaliczną po spawaniu,
- żaroodporność w powietrzu do ok. 800 °C (praca ciągła), dobra wytrzymałość w podwyższonej temperaturze,
- bardzo dobra spawalność, dobra plastyczność, stal niemagnetyczna w stanie przesyconym.
1.4541 czy 1.4301 (321 czy 304)?
Do elementów niespawanych, pracujących w temperaturze otoczenia, wystarczy zwykle tańsza stal 1.4301 / 304 lub niskowęglowa 1.4307 / 304L. Stal 1.4541 wybiera się, gdy element jest spawany i pracuje „na gorąco” (np. 400–800 °C) albo gdy wymaga tego dokumentacja. Jeżeli w środowisku są chlorki lub kwasy, lepszym wyborem będzie stal z molibdenem – zobacz 1.4404 / 316L.
Zastosowanie stali 1.4541
- układy wydechowe, kolektory i kompensatory,
- wymienniki ciepła, przegrzewacze, piece i instalacje grzewcze,
- rurociągi i zbiorniki w przemyśle chemicznym i spożywczym,
- przemysł lotniczy i energetyka,
- konstrukcje spawane bez obróbki cieplnej.
Najczęstsze pytania
Czy stal 1.4541 jest kwasoodporna?
Nie w pełnym znaczeniu – nie zawiera molibdenu. Jest odporna na korozję w wielu środowiskach, ale do kwasów i chlorków zalecamy 316L lub 316Ti.
Jaki jest odpowiednik stali 1.4541?
AISI 321, UNS S32100, dawniej PN H18N10T, GOST 08X18H10T.
Do jakiej temperatury można stosować 1.4541?
W powietrzu do ok. 800 °C w pracy ciągłej. Do wyższych temperatur stosuje się stale żaroodporne, np. 1.4828 lub 1.4841.
Zaloguj przez Google